Britt Hoogenboom

Als onderdeel van de leerlijn Critical Reading organiseerde en modereerde ik een lezing samen met Adelijn van Huis. Adelijn is relevant als experts binnen mijn onderzoek op het gebied van Visual Thinking Strategies. Daarnaast delen we een fascinatie voor waarneming & interpretatie en de manier waarop beelden ingezet kunnen worden om verschillende interpretaties met elkaar te delen. 

Voorstel lezing
Deze blogpost schreef ik eerder als voorstel voor de lezing, waarin ik uitleg wie Adelijn van Huis is en waarom ik haar heb uitgenodigd als expert voor deze lezing.

Aankondiging lezing
Deze blogpost schreef ik als aankondiging van de lezing.

Het tweede semester heb ik mij gefocust op het in kaart brengen van de context van mijn design research, onder andere door het discours van het thema beeldvorming te onderzoeken en een beredeneerde bronnenlijst samen te stellen. Gedurende het onderzoek kwam ik op de website van VTS-Nederland terecht en ik zag overeenkomstige aspecten tussen VTS en mijn design research. Daarom heb ik begin dit jaar contact opgenomen met Adelijn van Huis om te praten over mijn onderzoek en de link met VTS. Vervolgens heb ik de basiscursus VTS gevolgd, als onderdeel van de invulling van de Vrije Keuzeruimte binnen deze master. 

Ik heb gebruik gemaakt van deze lezing om zowel mijn onderzoek te introduceren en presenteren aan een groter publiek, als om samen met Adelijn van Huis de relevantie en waarde van Visual Thinking Strategies te verkennen voor mijn onderzoek.  

Onderzoeksvragen & lezing

De onderzoeksvragen voor het organiseren en modereren van deze lezing waren:

 

• Wat zijn verschillen en overeenkomsten tussen het doel van Visual Thinking Strategies voor VTS-Nederland versus mijn onderzoek? 

• Wat biedt Visual Thinking Strategies mij als methode en hoe wil ik dit toe gaan passen in mijn vervolgonderzoek? 

• In hoeverre kan ik tijdens de lezing met behulp van Visual Thinking Strategies het publiek uitleggen waar mijn onderzoek over gaat?

Om dit te onderzoeken heb ik in afstemming met Adelijn de lezing georganiseerd, waarbij we tijdens onze afspraken spraken over de voortgang van mijn design research, de koppeling met VTS, hoe we hier woorden aan konden geven en de manier waarop ik dit wilde presenteren binnen de lezing. De lezing was als volgt opgebouwd.

Als startscherm van de lezing was een quote van John Berger afgebeeld, als introductie van mijn design research.

Ik gaf eerst een korte introductie over mijzelf, mijn ontwerp vraag en hoe ik als grafisch ontwerper onderzoek hoe ik de verschillende betekenislagen van mediabeelden kan inzetten om mensen te verbinden.

Vervolgens introduceerde ik Adelijn van Huis en vertelde waarom ik haar als expert heb uitgenodigd. Adelijn nam het woord over om het publiek meer te vertellen over VTS en VTS-Nederland. Na deze uitleg vertelde ik over hoe ik VTS inzet binnen mijn design research.

Om het publiek te laten ervaren wat VTS is en wat de koppeling en relevantie ervan is binnen mijn onderzoek, begeleidde Adelijn een VTS-gesprek met het publiek. Hierbij kwamen VTS en mijn design research samen: Adelijn hanteerde de VTS-methode, waarbij het beeld dat we bespraken een nieuwsbeeld was en ik een eerder ontworpen design research tool inzette om data over het proces van betekenisgeving tijdens het kijken te verzamelen. Dit werkte op deze manier als een live-mini-iteratie binnen de lezing. Na dit gesprek vroegen we het publiek hoe zij dit hadden ervaren.

Het laatste gedeelte van de lezing bestond uit een aantal vragen die ik aan Adelijn voorlegde. Steeds zette ik VTS als methode naast een andere context, zoals: mijn design research, World Press Photo, het onderwijs en bedrijven en organisaties. En afsluitend vroeg ik hoe Adelijn de quote van John Berger ziet in relatie tot mijn onderzoek.

Afsluitend was er de mogelijkheid voor het publiek om vragen stellen en vroeg ik hen om de reflectievragen op het formulier te beantwoorden.

Bevindingen & reflectie

Iteratie & beeldgesprek

Het volgende formulier gebruikte ik als design research tool om data over het proces van betekenisgeving tijdens het kijken en het bespreken van een nieuwsbeeld te verzamelen.

Een 1e keer kijken
Voorafgaand aan het beeldgesprek kreeg het publiek zo’n 5 seconden het nieuwsbeeld te zien dat we als uitgangspunt gebruikte en daarna werden zij gevraagd om de eerste vragen op het formulier te beantwoorden:

• Wat gebeurt er in de afbeelding?
• Dit zeg ik op basis van: kennis / associatie / ervaring / herinnering / gevoel / anders
  

Een 2e keer kijken
Vervolgens volgde het VTS-beeldgesprek, waarna het publiek nogmaals werd gevraagd om deze vragen te beantwoorden (bij ‘een 2e keer kijken’). Aangevuld met een antwoord bij de meerkeuzevraag:

• Op basis van wat ik van anderen hoor
  

Reflectievragen
Afsluitend van de lezing vulde het publiek nog drie reflectievragen in:

• Hoe heb je het op deze manier analyseren van een afbeelding ervaren?
• Wat betekent de quote van John Berger nu voor jou?
• Wat neem je mee uit deze sessie?

De volgende data is tijdens het beeldgesprek opgehaald met behulp van de formulieren. 

Reflecterend op de verzamelde data en het formulier als design research tool, vallen de volgende aspecten op:

Visual Thinking Strategies & mijn design research

VTS-Nederland heeft als missie om Visual Thinking Strategies te introduceren binnen de culturele en educatieve sector (van basis tot universitair onderwijs). Dit doen zij door VTS-cursussen aan te bieden waarbij de cursisten worden opgeleid om VTS-gesprekken te voeren.

Reflecterend op de lezing, de gesprekken die ik heb gevoerd met Adelijn, de organisatie van de lezing, de reacties van vanuit het publiek en de verzamelde data vanuit het live-beeldgesprek, heeft dit mij de volgende inzichten gegeven over de verschillen en overeenkomsten van de Visual Thinking Strategies-methode en de toepassing daarvan ten opzichte van mijn design research. 

Conclusies

• Wat zijn verschillen en overeenkomsten tussen het doel van Visual Thinking Strategies voor VTS-Nederland versus mijn onderzoek? 

Het organiseren en modereren van de lezing heeft mij meer inzicht gegeven in de verschillen en overeenkomsten van het doel van Visual Thinking Strategies voor VTS-Nederland en voor mij binnen mijn onderzoek. In de bovenstaande tabel zijn deze benoemd. De doelen komen gedeeltelijk overeen, maar wanneer we verder kijken dan het VTS-gesprek zelf zijn hier ook verschillen te zien. Binnen musea en het onderwijs wordt de methode op lange termijn ingezet om visuele geletterdheid en beargumentatie van observaties te verbeteren. Binnen mijn design research gebruik ik de methode om ten eerste het gesprek over beeldvorming aan te gaan (introductie), ten tweede om de betekenislagen van beelden onderzoeken, koppelend aan de theorie en de actualiteit (verdiepend onderzoek) en ten derde om verhalen te verzamelen én te delen, om mensen zo meer inzicht te geven in de manier van kijken van iemand anders (iteraties en het doel van mijn ontwerpvraag).

• Wat biedt Visual Thinking Strategies mij als methode en hoe wil ik dit toe gaan passen in mijn vervolgonderzoek? 

Vanuit bovenstaande bevindingen is voor mij helder geworden dat Visual Thinking Strategies binnen mijn onderzoek enerzijds effectief is om onderzoek te doen naar de verschillende betekenislagen van mediabeelden, en anderzijds om mijn ontwerpvraag en ontwerpdoel te introduceren en dit te laten ervaren. Dat werkte zowel goed bij het publiek van de lezing, maar bijvoorbeeld ook bij een eerdere presentatie bij een beeldredactie.

In mijn vervolgonderzoek zullen de basiselementen van de methode relevant zijn, al zullen de 'regels' in minder strikte mate toegepast hoeven worden. Samengevat zet ik de methode binnen mijn onderzoek in om beeldgesprekken met behulp van mediabeelden te houden, om mijn onderzoek te introduceren, actueel maatschappelijke vraagstukken bespreekbaar te maken en te onderzoeken hoe blikken kunnen worden verruimd en tunnelvisies kunnen worden doorbroken.

Daarbij zijn de VTS-gesprekstechnieken inzetbaar, om in plaats van een gepolariseerd debat (wat veelal gebeurt bij het aansnijden van gevoelige, maatschappelijke onderwerpen) een respectvolle discussie plaats te laten vinden. Waarbij ervaarbaar wordt dat verschillende verhalen, dialogen en inzicht in de beeldvorming van iemand anders, kan zorgen voor meer begrip voor elkaar. 

• In hoeverre kan ik met behulp van Visual Thinking Strategies het publiek van de lezing voorleggen waar mijn onderzoek over gaat?

Tijdens de georganiseerde lezing was het effectief om een live VTS-gesprek te houden met het publiek, omdat zij hierdoor direct in een kleinschalige uitvoering konden ervaren wat de kern is van mijn ontwerpvraag: door verhalen te verzamelen met behulp van mediabeelden én deze te delen, mensen inzicht te geven van de manier van kijken van iemand anders en elkaar daardoor beter te laten begrijpen. Dit blijkt zowel uit de opgehaalde data als uit de reflecties die werden geschreven op de laatste pagina van het formulier en de (persoonlijke) reacties van het publiek na de lezing.

NB: Het publiek bestond qua aantal niet uit genoeg mensen om hier harde conclusies uit te trekken. Het is dan ook alleen een bevinding die verzameld is tijdens deze sessie.

Afsluitend is VTS-Nederland een interessante partij om mee in connectie te blijven. De toekomstige samenwerking met World Press Photo is relevant voor mijn onderzoek en tijdens afspraken kijkt Adelijn van Huis kritisch mee met de iteraties die ik doe en hoe ik onderdelen van Visual Thinking Strategies daarbinnen toepas (en hoe het beter of anders zou kunnen). Vanuit de andere kant geeft mijn onderzoek Adelijn van huis (en VTS-Nederland) nieuwe inzichten in de manier waarop VTS wordt toegepast. Een samenvatting van de lezing verschijnt ter inspiratie in de nieuwsbrief van VTS-Nederland. Daarnaast zijn geïnteresseerden en cursisten van VTS ook onderdeel van mijn netwerk geworden, zoals beeldredacteuren, journalisten en onderwijzers.